• Vergeten genie

    Hoe sommige gedachtesprongen tot stand komen, is me na al die jaren nog steeds een groot raadsel. Associaties, verbindingen, ‘stepping-stones’, het zijn onbegrijpelijke puzzels van het brein. Puzzels, geheimen, raadsels die al honderden jaren wetenschappelijk proberen te verklaren, maar die nog altijd in nevelen gehuld blijven.

    Soms valt er een lijn te ontdekken. Een lijn die in ieder geval de schijn van een academische toets zou kunnen doorstaan. In veel gevallen blijkt dat echter een handige vorm van ‘hineininterpretieren’ te zijn. Kortom, ‘wishful thinking’, geen wetenschappelijk onderbouwd bewijs.

    Neem de volgende hink-stap-sprong: gisteren noteerde ik over de donkere depressie die me decennia geleden overviel. Een duistere periode die ik eigenlijk door een loterij overleefd heb; reden waarom ik heel alert ben geweest in de navolgende sombere periodes. Die herinnering bracht me naar de oorzaak van de ellende en dus automatisch ook naar de bron van persoonlijk geluk. Want die twee zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Dat persoonlijk geluk heeft voor mij een plek en een naam: Skrinkle Beach in Wales. Dat nietige strandje stond en staat symbool voor het grootste geluk dat mij ten deel is gevallen: Clara. Dat strandje linkt mijn gedachten aan ons zomerhuisje in Laugharne, op steenworp afstand van het schrijfhuisje van Dylan Thomas. En dus schieten mij zijn beroemdste dichtregels te binnen: ‘Rage, rage against the dying of the light’. Een regel die je bij de strot grijpt; een greep die niet weer loslaat. Maar om het gedicht, en ook de dichter, recht te doen, moet het volledig worden geciteerd.

    ‘Do not go gentle into that good night,
    Old age should burn and rave at close of day;
    Rage, rage against the dying of the light.

    Though wise men at their end know dark is right,
    Because their words had forked no lightning they
    Do not go gentle into that good night.

    Good men, the last wave by, crying how bright
    Their frail deeds might have danced in a green bay,
    Rage, rage against the dying of the light.

    Wild men who caught and sang the sun in flight,
    And learn, too late, they grieved it on its way,
    Do not go gentle into that good night.

    Grave men, near death, who see with blinding sight
    Blind eyes could blaze like meteors and be gay,
    Rage, rage against the dying of the light.

    And you, my father, there on the sad height,
    Curse, bless, me now with your fierce tears, I pray.
    Do not go gentle into that good night.
    Rage, rage against the dying of the light.’

    Dylan Thomas – ‘Do not go gentle into that good night’

    Dylan Thomas. Een eigenlijk vergeten dichter. En een vergeten, maar schitterend gedicht in een praktisch vergeten dichtvorm: de villanelle. Maar tevens een dichter en een gedicht die dit bescheiden eerbetoon verdienen. Misschien treffend dat de herinnering aan mijn eigen depressiviteit dat eerbetoon oproept. Als niet-wetenschappelijk bewijs dat negatieve energie op onnavolgbare wijze kan worden omgezet in positieve creativiteit.

    Geni anghofiedig. Yn anffodus.

  • Diepe kras

    Af en toe kunnen schaduwen uit het verleden je plots compleet overvallen. Zaken, voorvallen, gebeurtenissen, emoties waarvan je denkt, je hoopte dat je ze op een veilige plek had weggeborgen. Dat je ze verwerkt had. Dat ze weliswaar tot je verleden behoren, maar dat de negatieve, ingrijpende implicaties in gesloten kluizen zijn weggestopt. Maar diezelfde voorvallen en gebeurtenissen blijken onverwacht dicht aan de oppervlakte te liggen. Slechts een flinterdun velletje blijkt over die diepe wonden te zijn gegroeid. Het littekenweefsel is soms pijnlijker dan de herinnering aan de oorspronkelijke wond.

    Deze week overviel me de herinnering aan mijn diepste depressie, decennia geleden. Clara en ik spraken over iets totaal anders, maar op de een of andere manier maakte mijn brein een connectie met die vermaledijde periode in mijn leven, met als absolute dieptepunt een radicale keuze bij een onbewaakte overweg. Met als gevolg dat ik meteen vol schoot, zeer tot verbazing en verbijstering van Clara. Uiteraard was de uitleg snel verschaft en de link snel gelegd, maar tot een heuse verklaring van mijn plotselinge emoties konden we niet komen. Die is er wellicht ook niet.

    Een diepe kras. De realisatie dat alles waar je om geeft in je leven plotseling ondergeschikt raakt aan je wanhoop. Dat alles wat je bestaan verrijkt, wat het waardevol en leefbaar maakt, er opeens niet meer toe doet. En dat alles daarna afhangt van een onbegrijpelijk rationele keuze: rechts of links, kop of munt, zwart of wit, nul of een. Alsof alles wat ons tot mensen maakt, geheel is verdwenen. Alsof we geen mensen meer zijn. Dat is misschien nog wel het meest verontrustende. Dat alle nuance uit je leven is verdwenen.